Vội vàng dùng kháng sinh có thể gây nguy hại tính mạng cho trẻ

Những mối nguy hại từ việc dùng kháng sinh bừa bãi được PGS.TS Quỳnh Hương phân tích rất rõ trong Hội thảo “Mẹ tự tin làm bác sĩ cho con” do Viện nghiên cứu Y Dược tổ chức.

Một trong những phần được nhiều phụ huynh rất tâm đắc trong bài chia sẻ của PGS TS Nguyễn Thị Quỳnh Hương là về việc dùng kháng sinh tuỳ tiện nguy hại ra sao. Bác sĩ có đề cập đến 2 tác hại “chết người” của việc vội vàng dùng kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ.

dung khang sinh - 1
Dùng thuốc kháng sinh bừa bãi có thể gây nguy hại đến tính mạng của trẻ.

Vội dùng kháng sinh, bác sĩ bó tay trước viêm màng não

Viêm màng não thường chỉ phát hiện dựa trên các triệu chứng lâm sàng nhưng khi phụ huynh vội vàng dùng kháng sinh sẽ vô tình che lấp triệu chứng lâm sàng, khiến cho bác sĩ gặp khó khăn trong việc chẩn đoán. Cách chẩn đoán chính xác nhất là chọc dịch màng não tuỷ nhưng thủ thuật này không phải lúc nào cũng được sử dụng.

Các triệu chứng lâm sàng của viêm màng não ở trẻ bao gồm:

  • Đau đầu mệt mỏi (trẻ thường sẽ rên ư ử)
  • Ngủ li bì
  • Thóp phồng
  • Nôn vọt
  • Quấy khóc …

Các triệu chứng này khá gần với các triệu chứng viêm hô hấp hay gặp ở trẻ. Chính vì vậy, nếu mẹ tự ý dùng kháng sinh khiến một số triệu chứng sẽ mất đi sẽ khiến bác sĩ dễ chẩn đoán nhầm sang bệnh khác. Khi tái khám, bác sĩ vẫn thấy trẻ sốt li bì, không phát hiện ra viêm màng não thì sẽ tiếp tục sử dụng kháng sinh.

Tuy nhiên, do liều lượng và thời gian điều trị nếu viêm não sẽ nhiều và lâu hơn điều trị viêm hô hấp thông thường nên kháng sinh có thể không đủ để tiêu diệt vi khuẩn hoặc sinh khả dụng ở não kém.

Điều này dẫn đến việc vi khuẩn không bị tiêu diệt mà âm ỉ tồn tại mà không gây bệnh. Và khi miễn dịch suy giảm kết hợp với khả năng kháng thuốc (từ việc sống thường xuyên với kháng sinh liều thấp) của vi khuẩn sẽ dẫn đến hiện tượng “kháng kháng sinh” hoặc “kháng đa kháng sinh” khiến bác sĩ cũng không giải quyết được.

Theo PGS.TS Quỳnh Hương, các phụ huynh cần nghiêm túc ghi nhớ: “Dùng chậm kháng sinh, kể cả bé viêm phổi cùng lắm tiêm kháng sinh, tiêm trễ 1 – 2 ngày vẫn không ảnh hưởng gì (trừ loại viêm phổi do vi khuẩn kháng thuốc). Tuy nhiên khi viêm não, hay viêm màng não thì nhiều nguy cơ tử vong hoặc di chứng thần kinh vì muốn chính xác phải chọc dịch não tủy cũng rất khó khăn”.

Dùng kháng sinh tùy tiện gây kháng kháng sinh

Trong hội thảo, Bác sĩ Hương nhấn mạnh “kháng kháng sinh là mang tính cộng đồng”. Diễn giả cũng đưa ra trường hợp: Trẻ 4 tháng chưa từng dùng kháng sinh nhưng trong một đợt ốm và được đưa đi bệnh viện khám thì phát hiện ra trẻ bị nhiễm vi khuẩn kháng đa kháng sinh. Tất cả người nhà bệnh nhân đều bàng hoàng. Tìm hiểu nguyên nhân thì được biết đứa trẻ này thường chơi cùng một bạn khác ở đầu xóm và bạn này thường xuyên phải dùng kháng sinh do ốm đau liên tục.

Vi khuẩn kháng kháng sinh này có thể lây từ người này sang người khác, tồn tại sẵn trong cơ thể chúng ta, và chúng chỉ “hoành hành” khi miễn dịch suy giảm, hoặc trẻ dùng thuốc ức chế miễn dịch (chính là corticoid thường thấy trong các đơn thuốc viêm hô hấp).

Như vậy, phụ huynh không nên tùy tiện cho con dùng kháng sinh nếu không có sự chỉ định của bác sĩ giỏi chuyên môn.

Viện Nghiên cứu Y Dược

Hội thảo “Mẹ tự tin làm bác sĩ cho con”

Keywords: , , , ,