Không dùng kháng sinh vẫn có thể bị kháng kháng sinh!

Đó là lời cảnh báo của PGS.TS Nguyễn Thị Quỳnh Hương trong Hội thảo “Mẹ tự tin làm bác sĩ cho con“. Theo đó, kể cả khi mẹ không lạm dụng thuốc kháng sinh thì con vẫn có nguy cơ bị kháng kháng sinh, thậm chí kháng đa kháng sinh bởi nguyên nhân này.

Kháng kháng sinh – “báo” mãi nhưng chưa “động”

Trước đây, khi chưa có kháng sinh, tỷ lệ tử vong do những bệnh nhiễm khuẩn thông thường khá cao… Theo thời gian, với sự phát triển của Y học hiện đại, thuốc kháng sinh ra đời đã ức chế, và tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, do đó giảm thiểu đáng kể tỷ lệ tử vong vì nhiễm khuẩn xuống mức rất thấp.

Tuy nhiên, việc làm dụng thuốc kháng sinh đã vô tình sinh ra các dòng vi khuẩn kháng thuốc – tức là dùng thuốc không còn tác dụng.

Nghiêm trọng hơn, những loại vi khuẩn này không những kháng được dòng kháng sinh đặc hiệu mà còn kháng chéo sang dòng kháng sinh khác. Hậu quả là muốn dùng loại thuốc khác điều trị cũng chưa chắc diệt được dòng vi khuẩn này – hiện tượng này gọi là kháng đa kháng sinh.

Thực tế đáng buồn là mặc dù kháng kháng sinh được cảnh báo từ lâu nhưng chưa nhận được những hành động tích cực từ cộng đồng trong cuộc chiến chống kháng kháng sinh.

khang khang sinh o tre em
Kháng kháng sinh có thể xảy ra cả với những trẻ chưa dùng kháng sinh bao giờ

Con đường tiến đến kháng kháng sinh toàn cộng đồng

Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thị Quỳnh Hương đã lấy ví dụ rất cụ thể:

  • Dược sĩ bán thuốc tự ý kê đơn kháng sinh cho khách mà không có bất cứ chẩn đoán lâm sàng hay xét nghiệm nào khác. Phụ huynh cho con dùng thuốc kháng sinh theo đơn tự do mà dược sĩ bán thuốc kê có thể sẽ sinh ra vi khuẩn kháng kháng sinh. Và khi đến lớp học, đứa trẻ này có thể lây vi khuẩn kháng thuốc cho các bạn khác.
  • Người mang vi khuẩn kháng thuốc tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp như uống chung cốc nước với người bình thường có thể truyền vi khuẩn này cho người đó. Vi khuẩn kháng thuốc truyền từ người này sang người khác và đến khi truyền sang trẻ nhỏ, vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể trẻ thì rất nguy hiểm vì hệ miễn dịch của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện.

Với người bình thường thì vi khuẩn kháng thuốc không gây vấn đề gì. Nhưng khi thời cơ thích hợp, ví dụ như thời điểm bùng phát một dịch bệnh nào đó khiến hệ miễn dịch suy giảm hoặc bị bệnh phải dùng thuốc gây suy giảm miễn dịch thì vi khuẩn kháng thuốc này sẽ được kích hoạt và không thuốc gì chữa được. Hệ quả là cả một cộng đồng kháng thuốc sẽ chết chỉ vì một dịch bệnh đơn giản.

Bác sĩ Hương cũng khẳng định: “Trẻ chưa dùng kháng sinh bao giờ hoàn toàn có thể bị kháng kháng sinh, thậm chí kháng đa kháng sinh”. Bác sĩ cũng đưa ra ví dụ một ca nhiễm trùng đường tiểu kháng thuốc ở trẻ 4 tháng tuổi, trước đó chưa hề dùng loại thuốc nào. Nguyên nhân là do trong khu phố có trẻ thường xuyên đau ốm và dùng kháng sinh liên tiếp. Vi khuẩn kháng thuốc từ trẻ này đã lan ra cả khu vực xung quanh và trẻ 4 tháng tuổi kia dù chưa dùng kháng sinh bao giờ nhưng cũng đã kháng kháng sinh nặng.

Chống kháng kháng sinh không phải cuộc chiến của riêng ai

Dù phụ huynh có con em mình cẩn thận đến đâu nhưng nếu cộng đồng xung quanh không có ý thức phòng kháng kháng sinh thì mọi hành động đều trở nên vô ích. PGS.TS Quỳnh Hương nhấn mạnh rằng nếu mỗi cá thể trong cộng đồng đều nhận thức và làm đúng nguyên tắc sử dụng kháng sinh thì mới thoát được nguy cơ kháng kháng sinh.

  1. Dùng “đúng” – dùng đúng thuốc, đúng bệnh và đúng theo chỉ định của bác sĩ
  2. Dùng “đủ” – đủ liều lượng theo chỉ định bác sĩ. Không tự ý cắt liều hoặc gia hạn liều khi điều trị kháng sinh.

Trong quá trình sử dụng kháng sinh nếu thấy có biến chứng hay tai biến phải báo ngay cho bác sĩ để có biện pháp xử trí kịp thời.

Bên cạnh vấn đề kháng kháng sinh, PGS.TS Quỳnh Hương cũng hướng dẫn phụ huynh cách chăm sóc con khi bị ốm bệnh hoặc sốt cao co giật trong Hội thảo. Đây cũng là sự kiện mở màn cho chuỗi Hội thảo về chăm sóc sức khỏe trẻ em của Trung tâm Sức khỏe Nhi khoa thuộc Viện Nghiên cứu Y Dược.

Viện nghiên cứu Y Dược – PMRinstitute

Keywords: , , , , ,